Tarix boyu xalqların yaddaşında silinməz iz buraxan faciələr və qəhrəmanlıq salnamələri olur. Azərbaycan xalqının yaddaşına əbədi həkk olunan ən ağrılı hadisələrdən biri 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş verən Xocalı soyqırımıdır. Bu dəhşətli faciə nəticəsində yüzlərlə günahsız insan – qadınlar, uşaqlar, qocalar amansızcasına qətlə yetirildi. Xocalı yalnız bir şəhərin adı deyil, həm də Azərbaycan xalqının kədərinin, eyni zamanda mübarizə əzminin rəmzidir.
Xocalı faciəsi zamanı şəhər ağır silahlarla hücuma məruz qaldı. Dinc əhali qaçmağa çalışarkən xüsusi qəddarlıqla öldürüldü. Rəsmi məlumatlara görə, 613 nəfər şəhid oldu, yüzlərlə insan yaralandı və əsir götürüldü. Bu hadisə beynəlxalq humanitar hüququn kobud şəkildə pozulması idi və insanlığa qarşı cinayət kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan dövləti uzun illərdir ki, Xocalı həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması istiqamətində ardıcıl siyasət aparır. Müxtəlif ölkələrdə tədbirlər keçirilir, sənədlər təqdim olunur, faciənin soyqırımı kimi tanınması üçün diplomatik fəaliyyət davam etdirilir.
Lakin Xocalı yalnız ağrı deyil, həm də ədalət uğrunda mübarizənin başlanğıcı idi. Azərbaycan xalqı bu faciəni unutmadı və unutmayacaq. Şəhidlərin qanı yerdə qalmamalı idi. Uzun illər işğal altında qalan torpaqların azad olunması xalqın ən böyük arzusu idi. Bu arzunun gerçəkləşməsi isə 2020-ci ildə baş verdi.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu böyük rəşadət və peşəkarlıq nümayiş etdirdi. Ordumuz müasir texnologiyalardan, yüksək hərbi hazırlıqdan və sarsılmaz ruhdan istifadə edərək işğal altındakı torpaqları bir-bir azad etdi.
Döyüşlər zamanı Azərbaycan əsgəri yalnız hərbi güc deyil, həm də yüksək mənəvi keyfiyyətlər nümayiş etdirdi. Mülki əhaliyə qarşı zorakılıq edilmədi, beynəlxalq hüquq normalarına riayət olundu. Bu, Azərbaycan Ordusunun nə qədər intizamlı və peşəkar olduğunu bir daha sübut etdi. 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində bir çox şəhər və rayonlar, o cümlədən strateji əhəmiyyətə malik Şuşa şəhəri azad edildi. Bu qələbə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi addım oldu.
10 noyabr 2020-ci ildə imzalanmış üçtərəfli bəyanat müharibənin başa çatdığını təsdiqlədi. Bununla da Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad edərək beynəlxalq hüququn aliliyini təmin etdi. Bu qələbə həm də Xocalı şəhidlərinin ruhuna ehtiramın,onların qisasının alındığının rəmzi kimi qiymətləndirilir. Çünki illərlə davam edən ədalətsizlik sona çatdı, Azərbaycan öz gücünü və haqq işini dünyaya nümayiş etdirdi.
Sonrakı illərdə Azərbaycan dövləti azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başladı. Dağıdılmış şəhərlər yenidən qurulur, yollar, məktəblər, xəstəxanalar inşa edilir. Məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı təmin olunur. Bu proses yalnız fiziki bərpa deyil, həm də tarixi ədalətin bərpasıdır.
Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq. Hər il fevral ayında ölkənin hər yerində şəhidlərin xatirəsi ehtiramla anılır. Gənc nəsil bu hadisəni öyrənir, tarixdən dərs çıxarır və vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunur. Çünki tarixini unudan xalq gələcəyini qura bilməz.
Müzəffər Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı göstərdi ki, xalq–ordu–lider birliyi olduqda ən çətin vəzifələri belə yerinə yetirmək mümkündür. Bu birlik sayəsində torpaqlarımız azad edildi, milli qürur və ləyaqət bərpa olundu. Xocalı şəhidlərinin qanı yerdə qalmadı – onların ruhu bu gün azad Qarabağda dolaşır, dalğalanan üçrəngli bayrağımızın kölgəsində əbədi yaşayır.
Bu qələbə yalnız hərbi zəfər deyil, həm də mənəvi qələbədir. Azərbaycan xalqı sübut etdi ki, ədalət gec də olsa zəfər çalır. Xocalı faciəsinin ağrısı heç vaxt unudulmasa da, bu gün həmin ağrı qürur və inam hissi ilə yanaşı dayanır. Çünki müzəffər ordumuz tarix yazdı və şəhidlərimizin əmanətini şərəflə yerinə yetirdi.
Maştağa qəsəbəsi,187 nömrəli tam orta ümumitəhsil məktəbin
riyaziyyat müəllimi İlahə Rzayeva
