Novruz bayramı sadəcə təqvimin dəyişməsi, baharın gəlişi deyil; o, Azərbaycan xalqının minilliklərlə ölçülən milli-mənəvi irsinin təcəssümü, tarixi yaddaşının silinməz izidir. Bu bayram keçmişi gələcəyə bağlayan mənəvi körpü rolunu oynayaraq, xalqımızın milli kimliyini hər zaman diri tutmuşdur.
Novruzun tarixi kökləri çox qədimlərə — Zərdüştlük dövrünə və bəşəriyyətin əkinçilik mədəniyyətinə keçdiyi dövrlərə qədər uzanır. Tarixi mənbələr, o cümlədən Ömər Xəyyamın “Novruznamə” əsəri və Nizami Gəncəvinin poemaları sübut edir ki, bu bayram Azərbaycan torpağında min illərdir qeyd olunur.
Bu bayramın fəlsəfəsində təbiətin dörd ünsürünün — Su, Od, Yel və Torpağın oyanışı dayanır. Hər çərşənbə xalqın təfəkküründə bir mərhələni simvolizə edir:
Su çərşənbəsi: Saflığı və yenilənməni;
Od çərşənbəsi: İstini və həyat enerjisini;
Yel çərşənbəsi: Azadlığı və hərəkəti;
Torpaq çərşənbəsi: Bərəkəti və ruzi-bərəkətin əsasını təmsil edir.
Azərbaycan xalqı üçün Novruz sadəcə şənlik deyil, həm də bir təmizlənmə ayinidir. Bu günlərdə küsülülər barışır, qəlblərdəki kin-küdurət silinir. Xalqın Novruza olan sevgisi onun sovet dövrünün ən sərt qadağalarına belə sinə gərməsində görünmüşdür. Hətta ideoloji təzyiqlərin olduğu illərdə belə, Azərbaycan ailəsi öz evində səməni cücərtmiş, milli adət-ənənələrini gizli də olsa yaşatmışdır. Bu, xalqın öz kökünə olan sadiqliyinin ən bariz nümunəsidir.
Novruz Azərbaycan insanını bir süfrə ətrafında birləşdirən ən güclü amildir. Bu bayramda sosial statusundan, yaşından asılı olmayaraq hər kəs eyni sevinci bölüşür:
Qonşuluq münasibətləri: “Pay paylamaq” ənənəsi insanlar arasında mehribanlığı artırır.
Xeyriyyəçilik: Ehtiyacı olanlara əl tutmaq, bayram süfrəsi aça bilməyənlərə yardım etmək Novruzun yazılmamış qanunudur.
Dövlətçilik və birlik: Müasir Azərbaycanda Novruz dövlət səviyyəsində qeyd olunmaqla milli vəhdəti simvolizə edir. Şəhər meydanlarında yandırılan bayram tonqalları xalqın birliyinin və sarsılmazlığının rəmzinə çevrilir.
Azad olunmuş ərazilərimizdə Novruz tonqallarının yenidən alovlanması isə sadəcə bir bayram tədbiri deyil, bu, tarixi ədalətin bərpası və milli ruhun öz doğma yurduna qayıdışıdır. Uzun illər həsrətdən sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda qeyd olunan Novruz, Azərbaycan xalqı üçün tamamilə yeni bir məna kəsb etməyə başlamışdır.
Otuz illik fasilədən sonra 2021-ci ildən etibarən Şuşada, Cıdır düzündə yandırılan ilk bayram tonqalı bütün dünyaya bir mesaj idi. Bu, Azərbaycanın öz torpaqlarına əbədi qayıdışının rəmzi oldu. Şuşanın dumanlı dağları fonunda ucalan tonqal tüstüsü, xalqın birliyini və qalibiyyət ruhunu simvolizə edirdi.
Azad edilmiş ərazilərdə Novruz həm də dirçəlişin simvoludur. Bu torpaqlarda həyata keçirilən "Böyük Qayıdış" proqramı ilə paralel olaraq Novruzun qayıtması təbiətin oyanışı ilə yanaşı, həm də şəhər və kəndlərimizin yenidən qurulmasını tərənnüm edir:
Ağıllı kəndlərdə bayram: Ağalı kəndi kimi müasir yaşayış məntəqələrində ilk bayram süfrələrinin açılması, yeni həyatın başlanğıcı deməkdir.
Tarixi abidələrin canlanması: Uzun müddət dağıdılmış məscidlərin, mədəniyyət ocaqlarının ətrafında Novruz şənliklərinin keçirilməsi mənəvi irsimizin bərpasıdır. Birliyin ən yüksək zirvəsi.
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə keçirilən Novruz tədbirləri xalqı daha sıx birləşdirir. Bu gün hər bir azərbaycanlı üçün Şuşada, Xankəndidə, Laçında və ya Kəlbəcərdə yanan tonqalın istisi öz evindəki ocaq qədər əzizdir. Bu bayram artıq təkcə baharın gəlişi deyil, həm də "Zəfər bayramı ilə yoğrulmuş bahar" kimi qəbul edilir.
Əgər əvvəllər Novruz süfrələrində dualarımız "Arzu edirəm gələn il bu bayramı Qarabağda qeyd edək" şəklində idisə, indi bu dualar şükranlıq və qürur hissi ilə əvəz olunub. Bu, xalqın özünəinamını bərpa edən, milli mənlik şüurunu zirvəyə daşıyan bir mənəvi hadisədir. Qarabağda yanan Novruz tonqalı Azərbaycanın sönməz məşəli, xalqımızın sarsılmaz iradəsinin işığıdır.
Novruz bayramı bizim milli qürur mənbəyimizdir. O, bizi keçmişimizə bağlayır, milli köklərimizi xatırladır və gələcəyə daha ümidlə baxmağımıza vəsilə olur. Bu gün Novruz UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irs siyahısında yer alaraq, Azərbaycan mədəniyyətinin bəşəri dəyərini bütün dünyaya nümayiş etdirir. Novruz gəlirsə, deməli, həyat yenidən başlayır, ümidlər çiçəkləyir və xalq öz birliyi ilə daha da güclənir.

215 saylı tam orta ümumtəhsil məktəbin rus dili müəllimi :
Hüseynova Sevinc İlham qızı