“Medilux” klinikasının Plastik, estetik, rekonstruktiv cərrahı PhD Dr. Dilqəm Məhərrəmov - 2024-cü il 26 fevral tarixində tarixi bir an yaşandı – Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi ilk dəfə olaraq işğaldan azad olunmuş Xocalı şəhərində anıldı. Bu, yalnız bir xatirə mərasimi deyildi; bu, 30 illik ayrılığın, faciənin və ədalətsizliyin Azərbaycan xalqının qəlbində həll tapmasının simvolik təzahürü idi. Həmin gün ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev Xocalı Soyqırımı Memorialının təməlini qoyaraq, xalqımıza həm xatirəni, həm də ümidləri yaşatdı.

Cənab Prezident çıxışında xüsusi vurğuladı ki, Xocalı Soyqırımı Memorialının layihəsi uzun illər əvvəl hazırlanmışdı. Hətta Bakıda, Xocalı soyqırımı abidəsinin yanında yer də müəyyən edilmişdi. Lakin dövlət başçısının uzaqgörən siyasəti bu layihənin icrasını hər dəfə təxirə saldı. Çünki o bilirdi ki, zaman gələcək, Azərbaycan xalqı öz doğma torpaqlarına qayıdacaq və bu faciənin simvolik abidəsi yalnız bu torpaqlarda öz yerini tapmalıdır.

2003-2020-ci illər ərzində cənab Prezident İlham Əliyev ölkənin bütün potensialını Xocalı və digər işğal altında olan torpaqların azadlığı istiqamətinə yönəltdi. Bu illər ərzində həm diplomatik, həm iqtisadi, həm də hərbi sahədə görülən tədbirlər, Azərbaycanın milli məqsədini həyata keçirmək üçün hazırlıq işləri kimi nəzərə alındı. Hər bir səylər, hər bir strategiya məhz xalqın haqqını bərpa etmək üçün planlanmışdı.

2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında aparılan Vətən müharibəsi, bu illər ərzində görülən hazırlıq işlərinin möhtəşəm nəticəsi oldu. Azərbaycan Ordusunun igidliyi, xalqın birliyi və dövlətin hərtərəfli dəstəyi, 17 il ərzində qurulan strategiyanın praktiki nəticəsini verdi. Nəticədə, 30 il ərzində işğal altında olan torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi və düşmənə sarsıdıcı zərbə vuruldu.

Azərbaycanın dünyaya ünvanladığı “Xocalıya ədalət!” çağırışı təəssüflər olsun ki, bir çox hallarda cavabsız qaldı. Bu çağırış yalnız siyasi bir tələb deyil, həm də insanlıq və vicdan məsələsi idi. Təəssüf ki, böyük dövlətlərin əksəriyyəti bu qanlı faciəyə münasibət bildirmədi və beynəlxalq təşkilatlar da uzun illər bu məsələdə passiv mövqe sərgilədilər.

Lakin Azərbaycan dövləti və xalqı bu ədalətsizliyə qarşı susmadı. Xaricdə yaşayan soydaşlarımız, dövlət orqanları, ictimai təşkilatlar və xüsusilə Heydər Əliyev Fondu Xocalı soyqırımını dünyaya tanıtmaq üçün misilsiz işlər gördü. “Xocalıya ədalət!” kampaniyası çərçivəsində müxtəlif ölkələrdə sərgilər təşkil edildi, kitablar və məqalələr dərc olundu, təqdimatlar keçirildi və faciənin qlobal səviyyədə tanınması üçün geniş fəaliyyət göstərildi.

Lakin bütün bu səylərə baxmayaraq, ermənilərin xarici ölkələrdəki himayədarları faciənin törədicilərini cəzasız qoymaq üçün əlindən gələni etdi. Bu, Azərbaycan üçün həm böyük sınaq, həm də milli iradənin sərgilənməsi fürsəti oldu. Dövlətimizin qərarı açıq idi: ədaləti öz əlimizlə bərpa etməliyik.

İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində 30 il ərzində işğal altında olan torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi. 2023-cü ilin sentyabr ayında isə düşməndən tamamilə təmizlənmiş ərazilər xalqımıza qaytarıldı. Bu, yalnız hərbi zəfər deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası idi.

Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında bildirdi ki, Xocalısız və Xankəndisiz Azərbaycanın qələbəsi tam sayıla bilməzdi. Xocalı faciəsi xalqımızın qəlbində dərin yaralar açmış, minlərlə ailəni itki ilə üz-üzə qoymuşdur. Bu şəhər azad olunmadan, xalqın qəlbində sükunət və rahatlıq yarana bilməzdi.

2023-cü il oktyabrın 15-də Ölkə Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev Xocalıda Azərbaycan Bayrağını qaldırdı. Bu, yalnız milli qürurun simvolu deyildi; bu, erməni faşizminin və separatizminin Azərbaycan torpaqlarında bir daha baş qaldıra bilməyəcəyinə dair dünyaya ünvanlanmış bir mesaj idi.

2026-cı ildə artıq Xocalı sakinləri öz doğma torpaqlarına mərhələli şəkildə qayıdırlar. Bu qayıdış yalnız fiziki deyil, həm də mənəvi bir qayıdışdır. Hər bir ev, hər bir küçə, hər bir məktəb və məscid xalqın yaddaşında yaşayan faciəni xatırladır və eyni zamanda gələcəyə ümid verir.

Xocalının azad olunması və sakinlərin geri dönüşü, Azərbaycanın milli birlik və dövlətçilik iradəsinin möhtəşəm bir nümunəsidir. Bu proses göstərir ki, ədalət, səbir və strateji düşüncə ilə hər bir ədalətsizlik aradan qaldırıla bilər. Hər bir qayıdan sakin həm tarixi, həm də mədəniyyət irsimizi yenidən canlandırır.

Xocalıda aparılan bərpa işləri, infrastruktura qoyulan investisiyalar və sosial layihələr, şəhərin yalnız fiziki olaraq bərpası deyil, həm də insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması deməkdir. Məktəblərin, xəstəxanaların və mədəniyyət mərkəzlərinin təmiri və yenidən istifadəyə verilməsi, xalqın gələcəyinə yönəlmiş böyük bir addımdır.

Eyni zamanda, bu qayıdış Azərbaycan tarixində ədalətin bərpasının simvoludur. Xocalı, yalnız faciənin yeri deyil, həm də milli qürur, birlik və torpağa bağlılıq rəmzidir. Hər bir sakin öz köklərinə dönərək, öz tarixini və mədəniyyətini yaşadır.

Xocalı soyqırımı və onun xatirəsi gələcək nəsillər üçün də unudulmaz bir dərsdir. Bu, yalnız tarix kitablarında qalmayacaq, həm də xalqın qəlbində yaşayan bir yaddaş olaraq qorunacaqdır. Biz bu faciəni unutmamalı, gələcək nəsillərə çatdırmalıyıq.

Nəticədə, Xocalının azad olunması və sakinlərin geri dönüşü yalnız bir şəhərin bərpası deyil, həm də Azərbaycanın milli birliyinin, dövlətçiliyinin və ədalət uğrunda mübarizəsinin zəfəridir. Bu gün Xocalı, Azərbaycanın gələcəyi və milli iradəsi üçün işıqlı bir nümunəyə çevrilmişdir.